Μετά από την Λήξη Απελευθερωτικού Αγώνα ΕΟΚΑ

Γεγονότα από την λήξη του απελευθερωτικού αγώνα εώς τον θάνατο του στρατηγού Γεωργίου Γρίβα Διγενή.

1/3/1959
Επιστρέφει στη Κύπρο μετά την υπογραφή των συμφωνιών Ζυρίχης ο αρχιεπίσκοπος Μακάριος. Τυγχάνει παλλαϊκής υποδοχής. Από τον εξώστη του αρχιεπισκοπικού μεγάρου εκφωνεί το περήφημο “Νενικήκαμεν” ενώπιον του ενθουσιώδους κοινού που τον υποδέχεται

10/3/1959
Δέκα μόλις μέρες μετά την επιστροφή του στη Κύπρο και την ενθουσιώδη υποδοχή που του επεφυλάχθη με το περιβόητο “ΝΕΝΙΚΗΚΑΜΕΝ” ο αρχιεπίσκοπος Μακάριος, απολύει τον συνεξόριστο του, Παπασταύρο Παπαγαθαγγέλου από εφημέριο του ιερού ναού Φανερωμένης

17/3/1959
Αναχωρεί από τη Κύπρο για την Αθήνα, βάσει επαίσχυντου όρου των συμφωνιών Ζυρίχης-Λονδίνου, ο αρχηγός της ΕΟΚΑ στρατηγός Γεώργιος Γρίβας – Διγενής, χωρίς να του επιτραπεί να βγει επίσημα στο προσκήνιο, να χαιρετίσει τους αγωνιστές της ΕΟΚΑ , να προσκηνύσει στα μνημεία των παλληκαριών του.

20/21959
Δολοφονείται από συναγωνιστές του ο αγωνιστής Γιαννάκης Στεφανίδης

6/7/1959
Επίθεση κατά Κύρου εκδότη της Αθηναϊκής εφημερίδας “ΕΣΤΙΑ” για αρθρογραφία κατά γραμμής Μακαρίου.

1/9/1959
Επίθεση κατά του δ./ντου της αντιπολιτευομένης τον Μακάριο εφημερίδας “ΕΘΝΙΚΗ” ΛοΊζου Κυθρεώτη.

18/10/1959
Βυθίζεται το πλοιάριος “DENIZ” έμφορτο οπλισμού που προοριζόταν για εξοπλισμό των τ/κ. Με αφορμή τούτο ιδρύεται ως αντίβαρο υπό τον υπουργό εσωτερικών – άμυνας Πολύκαρπο Γιωρκάτζη η οργάνωση “ΑΚΡΙΤΑΣ”

13/12/1959
Διεξάγονται οι πρώτες προεδρικές εκλογές μετα την Ανεξαρτησία. Εκλέγεται ο Μακάριος με ποσοστό 67% . Ανθυποψήφιος του ο δικαστικός Ιωάννης Κληρίδης (πατέρας του Γλάυκου Κληρίδη) υποστηριζόμενος από τη “Δημοκρατική Ένωση” (Πλουτής Σέρβας Πολ. Ιωαννίδης – Θεμ. Δέρβης) και το ΑΚΕΛ.

25/4/1960
Δωδεκαήμερη απαγωγή του δημοσιογράφου Αντώνη Φαρμακίδη – εκδότη της εφημερίδας “ΑΛΗΘΕΙΑ” με αφορμή αρθρογραφία για την εκκλησιαστική περιουσία

31/7/1960
Οι πρώτες βουλευτικές εκλογές. Εκλέγονται 35 βουλευτές εκ των οπίων 30 του ΕΔΜΑ και 5 του ΑΚΕΛ.

15/1/1961
Επίθεση κατά μελών του Παγκύπριου Συνδέσμου Αγωνιστών, στη Πλατεία Μεταξά στη Λευκωσία, με αφορμή εκδήλωση για το Ενωτικό Δημοψήφισμα. Ανακοπή από τον αστυνόμο Λαγοδόντη παρά τη Μια Μηλια λεωφορείων απο Ακανθού και Τρίκωμο με άτομα που ήθελαν να διαδηλώσουν. Κατασχεση συνθημάτων.

16/8/1961
Δολοφονούνται κοντά στη Μονή οι εκ Παραμύθας αγωνιστές Ευριπίδης Νούρος και Νεοκλής Παναγιώτου. Πλήρωσαν με τη ζωή τους, την αντίθεση τους με το Ζυριχικό καθεστώς.

ΤΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΤΗΣ ΣΤΥΓΕΡΗΣ ΔΟΛΟΦΟΝΙΑΣ – 13 Αυγούστου 1961.
Ο Νεοκλής Παναγιώτου Γενικός Γραμματέας του Συνδέσμου Αγωνιστών Λεμεσού πήρε την πρόσκληση να επισκεφθεί τη Λευκωσία με τον συναγωνιστή του Ευριπίδη Νούρο, για τις τελικές διευθετήσεις σχετικά με τον διορισμό τους στο Ρ.Ι.Κ. που είχε αποφασισθεί από τον ίδιο τον Υπουργό.

Οι ανυποψίαστοι αγωνιστές έκλειναν το ραντεβού με τον θάνατο για τις 16 Αυγούστου 1961.
Ξημερώματα της 16ης Αυγούστου οι δυο αγωνιστές ξεκινούσαν από τη Λεμεσό γεμάτοι χαρά και προσδοκία. Στις 10.30 επισκέφθηκαν στη οδό Λήδρας τον συναγωνιστή τους Ανδρέα Λάμπρου. Φεύγοντας, μετ’ εκπλήξεως διαπίστωσαν ότι τελούσαν υπο στενή παρακολούθηση. Ένα επιβατηγό αυτοκίνητο με αριθμό κυκλοφορίας Β 270 με δύο επιβαίνοτες, τους ακολουθούσε σε όλη τη διαδρομή από τη στιγμή που έφθασαν στη πρωτεύουσα. Ανήσυχοι κατευθύνθηκαν στην Αστυνομική Διεύθυνση Λευκωσίας για να καταγγείλουν το συμβάν και να διαμαρτυρηθούν.

Απευθύνθηκαν στον αξιωματικό υπηρεσίας, που τους άκουγε με προσοχή, έδειχνε όμως εμφανώς ότι δεν πείθεται από τη καταγγελία. Ελάχιστα λεπτά μετά την άφιξη τους στην Αστυνομική διεύθυνση διαπίστωσαν μετ’ εκπλήξεως ότι το όχημα που τους παρακολουθούσε είχε ήδη σταθμεύσει στο περίβολο της αστυνομικής διεύθυνσης. Αμέσως αντελήφθησαν ότι αυτοί που τους παρακολουθούσαν ήταν εντεταλμένοι του καθεστώτος. Στις έντονες διαμαρτυρίες τους, ο αξιωματικός απαντούσε, ότι δεν έπρεπε να ανησυχούν και ότι το όχημα που τους παρακολουθούσε εκτελούσε εντεταλμένη υπηρεσία.

Ήταν ήδη μεσημέρι. Έφυγαν θορυβημένοι. Το καθεστώς τους παρακολουθούσε στενά. Η πρόσκληση για τον δήθεν διορισμό, ήταν μια απάτη, ένα κόλπο του δαιμόνιου υπουργού, που αποτελούσε το μακρύ χέρι της εξουσίας.
Ο αστυνόμος στην Αστυνομική Δ/νση Λευκωσίας σήκωσε το τηλέφωνο και σχημάτισε τον αριθμό κλήσης του Αστυνομικού Σταθμού Μονής.

Μόλις έφυγαν από εδώ, σε μια ώρα να τους περιμένετε. Κάντε τη δουλειά σας όπως πρέπει. Ο μεγάλος περιμένει αποτέλεσμα. Με τις φράσεις αυτές ακούμπισε το ακουστικό στη συσκευή.
Το αυτοκίνητο με τους δύο νεαρούς αγωνιστές έτρεχε στο κύριο δρόμο Λευκωσίας – Λεμεσού .Κανένας δεν τους ακολουθούσε πλέον. Εμειναν με την ιδέα ότι το περιστατικό της παρακολούθησης τους μέσα στη Λευκωσία είχε τελειώσει.

Στις 2.30 ντάλα μεσημέρι, είχαν φτάσει στο ύψος του αστυνομικού σταθμού Μονής. Σε λίγα λεπτά θα έφταναν στη πόλη… Ξαφνικά από την αριστερή πλευρά του δρόμου τρεις φιγούρες πετάχτηκαν μπροστά τους. Ο ένας από αυτούς σήκωσε το αυτόματο στέρλιγκ σημάδεψε το αυτοκίνητο, πάτησε παρατεταμένα τη σκανδάλη και η γεμιστήρα άδειασε. Το αυτοκίνητο έκανε μια γκέλα και έπεσε στο χαντάκι. Ο δολοφόνος άλλαξε γεμιστήρα , όπλισε το στερλιγκ και πλησίασε συνοδευόμενος από τους άλλους δύο συνεργούς του. «Κόσκινο τους κάναμε…» διαπίστωσε.
Εικοσιτέσσερεις σφαίρες καρφώθηκαν στο σώμα του Νεοκλή Παναγιώτου. Ο Ευριπίδης Νούρος, εισέπραξε δύο θανατηφόρες βολίδες. Ηταν ακόμη ζωντανός. Συμπέρασμα μόνο 4 σφαίρες αστόχησαν και δεν βρήκαν τα θύματα.
Οι τρεις δολοφόνοι απομακρύνθηκαν αμέσως και ανέφεραν την επιτυχή εκτέλεση της αποστολής τους.
Ο έμπορος που έτυχε να περάσει από το σημείο της ενέδρας λίγα λεπτά αργότερα, αντελήφθη το όχημα μέσα στο χαντάκι διαπίστωσε το φρικτό έγκλημα και θορυβημένος έσπευσε να ενημερώσει τους υπεύθυνους στον παρακείμενο αστυνομικό σταθμό Μονής.

Ο αξιωματικός υπηρεσίας, κάλεσε γερανό από τη πόλη της Λεμεσσού για να ανασύρει το όχημα από το χαντάκι και να το απομακρύνει. Ο οδηγός του γερανοφόρου οχήματος, προσέδεσε το όχημα με τα δύο θύματα του φρικτού εγκλήματος, όπως βρισκόντουσαν στα καθίσματα πλημμυρισμένα στο αίμα. και το έσυρε κατευθυνόμενος στη Λεμεσσό. Ο Νεοκλής ήταν ήδη νεκρός ενώ ο Ευριπίδης ψυχορραγούσε. Σε λίγο θα απαντούσε το φίλο του στα μακρύ ταξίδι προς τον ουρανό….
Το σχέδιο που καταρτίστηκε στη σύσκεψη πριν από 40 ημέρες είχε επιτύχει πλήρως. Οι δύο ενοχλητικοί και ανυπόταχτοι αγωνιστές ήταν ήδη στον άλλο κόσμο. Δεν μπορούσαν πια να βλάψουν το καθεστώς

Σε επιμνημόσυνο λόγο του στις 16/8/1997 ο βουλευτής Ρικκος Ερωτοκρίτου αναφέρει:

“ Σήκωσαν το αντρίκειο ανάστημα τους, και εδώ έγκειται η μεγαλωσύνη των πράξεων τους, σε καιρούς δύσκολους και σχεδόν μόνοι, θαρραλέα και ανυπότακτα μπροστά στην εωσφορική μονοκρατορία του ενός που ισοπέδωνε ψυχές, εκμαύλιζε συνειδήσεις, κατέστρεφε περιουσίες και ψυχρά δολοφονούσε εν μέση οδώ, όσους διαφωνούσαν μαζί του….”

8/6/1962
Διαφεύγει στο Λονδίνο, ο αστυνόμος Λαγοδόντης, μετά τις δολοφονίες ανθρώπων του υποκόσμου . (Μέλος του ομίλου της “Εθνικής Πνευματικής Εστίας” που ίδρυσε ο αρχιέπισκοπος Μακάριος μόλις 15 μέρες πριν την ανακήρυξη της ανεξαρτησίας)

26/6/1962
Επίθεση κατα του ιατρού Ιωάννη Πολυδωρίδη αντιπροέδρου της “Δημοκρατικής Ενωσης” και αρθρογράφου της αντιπολιτευομένης εφημερίδος ”ΕΘΝΙΚΗ”

1/9/1962
Δολοφονείται ο αγωνιστής Ανδρέας Παντελίδης (Μελινιώτης) μέσα σε κινηματογραφική αίθουσα της Λεμεσού όπου προβαλλόταν η ταινία “ΕΞΟΔΟΣ” Πλήρωσε με τη ζωή του την αντίθεση του με το Ζυριχικό καθεστώς. Στις 11/6/1966 η μητέρα του, Ελένη Παντελίδη παραπέμπεται σε δίκη με 5 κατηγορίες (διατάραξη δημόσιας τάξης κ.λ.π) γιατί με πικετοφορία στη πλατεία Μεταξά στη Λευκωσία καλούσε το Μακάριο να παραδώσει στη δικαιοσύνη τους δολοφόνους του γυιού της. Ο δικαστής Δημητράκης Στυλιανίδης την άφησε ελεύθερη με εγγύηση 50 λιρών και τη παρέπεμψε σε δίκη στις 20/6/1966. Στη συνέχεια ενεκλείσθη από το καθεστώς, στο Ψυχιατρείο Αθαλάσσας.

ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΤΗΣ ΣΤΥΓΕΡΗΣ ΔΟΛΟΦΟΝΙΑΣ:
Το Σαββατόβραδο της 31ης Αυγούστου 1962 , ο Αντρέας Παντελίδης αποφάσισε να ξεφύγει από τις σκέψεις και τα προβλήματα του πηγαίνοντας στο σινεμά στη πόλη της Λεμεσσού για να παρακολουθήσει τη προβολή της κινηματογραφικης ταινίας «ΕΞΟΔΟΣ» που αναφερόταν στις διώξεις των εβραίων από τον Χίτλερ κατά τη διάρκεια του Β Παγκοσμίου πολέμου.
Ο Αντρέας έφτασε στο σινεμά περίπου 20 λεπτά πριν αρχίσει η προβολή της ταινίας. Κατευθύνθηκε στο ταμείο και πήρε εισητήριο. Πίσω του αίφνης άρχισε να σχηματίζεται ουρά. Μπήκε στην αίθουσα προβολής. Οι θεατές ήταν ακόμη ελάχιστοι. Διάλεξε και κάθισε στην 3η ή 4η σειρά των καθισμάτων. Η πολυπληθύς ομάδα των δολοφόνων και των συνεργών τους που τον παρακολουθούσαν εκ του σύνεγγυς, διεσκορπίστηκαν και κατέλαβαν θέσεις γύρω από το υποψήφιο θύμα.
Η προβολή ταινίας τέλειωσε στις μια μετά τα μεσάνυχτα και ο κόσμος άρχισε να αποχωρεί ομαδικά. Όταν ο Αντρέας Παντελίδης, σηκώθηκε κατευθυνόμενος προς τον διάδρομο για να βγει από τη αίθουσα, βρέθηκε περικυκλούμενος από την πολυπληθή ομάδα των δολοφόνων και των συνεργών τους. Οι δύο από τους τρείς εκτελεστές σήκωσαν τα περίστροφα και τα άδειασαν στο σώμα του θύματος. Ο Παντελίδης δέχθηκε πέντε σφαίρες στο στήθος και άλλες τρεις στη πλάτη. Ο θάνατος του ήταν ακαριαίος. Οι εκτελεστές , με ακάλυπτα τα πρόσωπα, αποχώρησαν εν μέσω της ομάδας κάλυψης που τους συνόδευε και τους προστάτευε. …
Η Ελένη Παντελίδη , η μάνα του νεκρού παρέλαβε το άψυχο σώμα του γυιού της και το έθαψε τη Κυριακή 1η Σεπτεμβρίου 1962. Από την ώρα εκείνη άρχιζε απέλπιδα μακροχρόνια προσπάθεια και αγώνα για να αποκαλύψει τα ονόματα των δολοφόνων και με μοναδικό αίτημα να συλληφθούν και να οδηγηθούν ενώπιον της δικαιοσύνης. Έτρεχε στον αστυνομικό σταθμό της Λεμεσσού, έκανε έρευνες, αξιοποιούσε στοιχεία από το τόπο του εγκλήματος, ΄Μετετράπη σε εφιάλτη για το το καθεστώς. Για να απαλλαγούν από την ενοχλητική παρουσία της, την ενέκλεισαν στο Ψυχιατρείο Αθαλάσσας.

30/11/1963
Ο Πρόεδρος της νεαρής δημοκρατίας Μακάριος, υποβάλλει στον αντιπρόεδρο Κουτσιούκ και στην τουρκική κυβέρνηση υπόμνημα με τα 13 σημεία τροπολογιών του Συντάγματος. Ο ασκός του Αιόλου έχει πιά ανοίξει.

23/12/1963
Το βράδυ της 23ης Δεκεμβρίου ξεκινούν οι πρώτες συγκρούσεις με αφορμή έλεγχο τ/κ που επεχείρησε αστυνομικη περίπολος παρα την οδό Ερμού στη Λευκωσία. Την επομένη οι τ/κ ενεργούν γενικευμένη εξέγερση και επίθεση στα βορεια προάστια της Λευκωσίας. Οι συγκρούσεις επεκτείνονται σε ολόκληρο το νησί.

Η ΤΟΥΡΔΥΚ εξέρχεται του στρατοπέδου της και λαμβάνει θέσεις μάχης. Οι τ/κ δημιουργούν ισχυρούς θύλακες που τους ενισχύουν με πληθυσμούς που μετακινούν απο μικτα χωριά. Η Κύπρος καντονιοποιείται. Τίθενται τα θεμέλεια της διχοτόμησης.

Τρίτη 11/5/1964
Ταγματάρχης (ΠΖ) Δημήτριος Πούλιος 42 ετών, απ’ το Μαυρέλι Καλαμπάκας,
Λοχαγός (ΜΧ)
Βασίλειος Καποτάς 31 ετών απ’ τα Καλάβρυτα (τον πατέρα και τον αδελφό τού οποίου είχαν εκτελέσει τα ναζιστικά στρατεύματα στη σφαγή των Καλαβρύτων τη Δευτέρα 13 Δεκεμβρίου 1943).
ΔΟΛΟΦΟΝΗΘΗΚΑΝ εν ψυχρώ από την τουρκική ΤΜΤ
στην παλιά Αμμόχωστο, μαζί με τον οδηγό τους, τον – 21χρονο αστυνομικό Κωστάκη Παντελίδη απ’ τη Λάρνακα, γυιό του αστυνομικού διευθυντή Λευκωσίας

9/6/1964
οι υπουργοί της Κυβερνήσεως Γ. Παπανδρέου, Σταύρος Κωστόπουλος και Πέτρος Γαρουφαλιάς επισκέπτονται τον Διγενή στην οικία του και του ανακοινώνουν οτι μπορεί να αναχωρήσει κρυφά για την Κύπρο.

Το πρωϊνό της 12ης Ιουνίου 1964, ο Διγενής αποβιβάζεται σαν επιβάτης του πλοίου ΑΤΡΕΥΣ, στη Κύπρο. Με το ίδιο πλοίο αποστέλλεται στρατιωτικό προσωπικό και οπλισμός.

Ενώ μέχρι τέλους Μαϊου 1964 ειχαν αποσταλεί 106 άνδρες, 420 τόννοι υλικών και 617 τόννοι πυρομαχικών, κατα το δίμηνο Ιουνίου – Ιουλίου αποστέλλονται 6.927 άνδρες , 2880 τόννοι υλικών και 2.274 τόννοι πυρομαχικών.
Μέχρι τις 10 Οκτωβρίου έχουν αποσταλεί συνολικά 8.364 άνδρες 4.807 τόννοι υλικών και 3,460 τόννοι πυρομαχικών.

18/6/1964
οι Τούρκοι Μασούρας – Αγ. Θεοδώρου επετέθησαν στο Μοσφίλι που είχε ισθή.

9/7/1964
οι Τούρκοι προωθήθηκαν και κατέλαβαν το στρατηγικό ύψωμα Λωρόβουνο

1/8/1964
Απεστάλη ενα Τάγμα νεοσυλλέκτων υπό τον ταγματάρχη Νικ. Τερτιλήν στη περιοχή μεταξύ Λιμνήτη – Μασούρας

6/8/1964
ο Διγενής επιστρέφων εξ Αθηνών περί την 19ην ώραν καλείται να παρεβρεθή σε Υπουργικό Συμβούλιο που κάλεσε ο Αρχ. Μακάριος.
Αποφασίζεται η παρέμβαση της Ε.Φ για να επιτευχθή σταθεροποίηση των θέσεων μας.

8/8/1964
περί ώραν 7.30 πρωινή, κατελήφθη το Λωρόβουνο. Ο Διγενής βρίσκεται στο πεδίο της μάχης.
Επεμβαίνει και το 216 τ.π και οι μάχες διεγάγονται εφ όλοκλήρου του μετώπου.

Περί ωραν 11π.μ ο Διγενής λαμβάνει μήνυμα εξ Αθηνών να σταματήσουν άμεσα οι επιχειρήσεις.

Ο Διγενής προ του διλήμματος να εγκαταλείψη το εγχείρημα για να φανη υπάκουος στρατιώτης, ή να συνεχίση την επιχείρηση και να φανή ανυπάκουος, ως άξιος ηγήτορας αποφασίζει την συνέχιση των επιχειρήσεων και επίτευξη του στόχου.

Στην έκθεση του σημειώνει επί λέξει:

“…. θα απετέλει δι εμέ τεράστιον στρατιωτικόν σφάλμα και απο καθαρώς στρατιωτικής απόψεως όσον κυρίως και ψυχολογικής τοιαύτης η διακοπή πολεμικών επιχειρήσεων και μάλιστα ευνοϊκών δι ημάς ύστερα απο την διάσπασιν της εχθρικής τοποθεσίας μετα πείσμονα εχθρικήν αντίστασιν. Τα τμήματα θα διερωτώντο διατί τα ωθήσαμεν εις την μάχην……”

Περί ωραν 16.20 λίγο πριν την πραγματοποίηση ολικής επίθεσης προς Κόκκινα – Μασούρα, επενέβη με βομβαρδισμούς η τουρκική αεροπορία. Ο ίδιος ο Διγενής, μαζί με τον υπασπιστή του ταγματάρχη Τριανταφύλλου, επενέβησαν για να συγκρατήσουν τμήματα της Ε.Φ (8ο Τ.Σ.) που εγκατέλειπαν ατάκτως τα θέσεις των και υποχωρούσαν εν διαλύσει.

Ο Διγενής μετα ταύτα υπέβαλε την παραίτηση του η οποία δεν έγινε δεκτή.
Την 9/8 μετα απόφαση του Συμβουλίου Ασφαλείας επεβλήθη γενική κατάπαυση του πυρός.

12/10/1967
Καταπίπτει κοντα στο Καστελλόριζο (100 μίλλια ανατολικά της Ρόδου) αεροπλάνο τύπου comitis 4b GARGO που εκτελούσε τη πτήση Λονδίνο – Αθήνα – Λευκωσία (CY284) Θύματα 66 επιβάτες – 4 αεροσυνοδοί. Η πτώση του αεροσκάφους οφείλεται σε ισχυρή έκρηξη βόμβας που τοποθετήθηκε κάτω απο το κάθισμα 4Α ή 5Α. Ως ύποπτος που μετέφερε τη βόμβα , προφανώς εν αγνοία του, θεωρείται Κύπριος αστυνομικός , κουμπάρος του Πολ. Γιωρκάτζη, που επεβιβάσθη τελευταία στιγμή με εισητήριο στο όνομα Μιss Iacovidou Nic. Πιθανολογείται ότι στόχος της βόμβας ήταν ο στρατηγός Γ. Γρίβας – Διγενής που μετείχε σε σύσκεψη στην Αθήνα , αλλά έχασε τη πτήση.

17 – 20/10/1967
Παράνομη είσοδος του Ντεκτάς. Σύλληψη του παρά τον Αγιο Θεόδωρο Καρπασίας

15/11/1967
Επιχείρηση εκκαθάρισης θύλακα Κοφίνου – Αγ. Θεοδώρου. Οι τ/κ επετύγχανον όποτε ήθελαν την διακοπή της κυκλοφορίας στον κύριο οδικό άξωνα Λευκωσίας – Λεμεσού.
Με συνεχή έγγραφα το Υπ. Εσωτερικών της Κύπρου αιτείται και απαιτεί την κάλυψη της Ε.Φ σε περίπτωση εμπλοκής της αστυνομίας με τ/κ δυνάμεις.
Στις 31/10/1967 συγκαλείται σύσκεψη υπό την προεδρία του αρχ. Μακαρίου και συμμετοχή του Διγενή, ο οποίος υποστηρίζει οτι η Ε.Φ δεν πρέπει να εμπλέκεται σε αστυνομικές αρμοδιότητες και οτι η αστυνομία είναι σε θέση να αντιμετωπίση τη κατάσταση. Επισημαίνει τον κίνδυνο στρατιωτικής σύρραξης με απρόβλεπτες συνέπειες. Καλεί τον Μακάριο να αναλάβη τις πολιτικές ευθύνες και ούτος ζητά να ενημερωθή η Ελληνική κυβέρνηση και να ζητηθή η έγκριση της.
Σε ευρεία σύσκεψη εις Αθήνας με επικεφαλής τον αντιπρόεδρο Γρ. Σπαντιδάκη, με συμμετοχή του δ/ντου του 2ου Γραφείου Συνταγματάρχου Τσατσανίφου, αποφασίζεται η υποστήρηξη της Ε.Φ στις αστυνομικές δυνάμεις, κατά τις περιπολείες που θα άρχιζαν στις 10/11/1967. (μετά απο δυο αναβολές ορίστηκε ως ημερομηνία έναρξης των περιπολιών η 14/11/1967.
Η Ελληνική κυβέρνηση ενημερωνόταν συνεχώς προ και κατα την διάρκεια των επιχειρήσεων.
Τελικά η Ε.Φ επεμβαίνει στην Κοφίνου. Η Λευκωσία εισηγήθηκε και απαίτησε την εμπλοκή της και η Ελλαδική ηγεσία την ενέκρινε. Ο Διγενής ηταν αποδεδειγμένα κατα της εμπλοκής.
Και όμως μετα την διεξαγωγή της επιχειρήσεως, η πολιτική και στρατιωτική ηγεσία της Ελλάδος φέρεται να αγνοεί δήθεν τα γεγονότα και ζητεί ευθύνες από τον Διγενή για υπέρβαση δήθεν αρμοδιοτήτων.
Μετα το πέρας της νικηφόρας μάχης, αρχίζει η αντίστροφη μέτρηση. Η Τουρκία απειλεί με επέμβαση στη Κύπρο. Η Χούντα των Αθηνών, υποκύπτει στις Τουρκικές απαιτήσεις που μεταφέρει ο Αμερικανός διπλωμάτης Σάιρους Βανς που μεσολάβησε για την αποτροπή σύρραξης.
Ο Διγενής ανακαλείται εις Αθήνας δήθεν για συνομιλίες και τίθεται πλέον υπό κατ οίκον περιορισμό, στην επί της οδού Αριστείδου 3 κατοικία του στο Χαλάνδρι. Η Ελληνική Μεραρχία που αποτελούσε τον εγγυητή αποτροπής της Τουρκικής βουλιμίας και επεκτατικότητας, αποσύρεται. Δεν θα υπακούσουν μόνο τρεις ε/κ αξιωματικοί Ο Κώστας Ιωαννίδης ( γυιος του δημοσιογραφου ακραιφνούς ενωτικού αγωνιστή Πολύκαρπου Ιωαννίδη), ο Μιχάλης Καλογερόπουλος – Διάκος και ο Κροίσος Χριστοδουλίδης.
Το γιγαντιαίο έργο της θωράκισης της Κύπρου έναντι της Τουρκικής απειλής, που πέτυχε ο Διγενής με τη συνεργασία των λοιπών φορέων , με πείσμα και οργανωμένη προοπτική , γκρεμίστηκε από την αυτοαποκαλούμενη Εθνική Κυβέρνηση, από τη Χούντα των Συνταγματαρχών.
Μετα την ατιμωτική αποχώρηση της Ελληνικής Μεραχίας, η Κύπρος παρέμεινε έρμαιο στις ορέξεις της Τουρκίας. Η Χούντα απερίσπαστη συγκεντρωθηκε στην αντιμετώπιση των εσωτερικών προβλημάτων του ελλαδικού χώρου ( έκλεισε μια πληγή που προκαλούσε οικονομική αιμορραγία στη χώρα!!!, ισχυρίστηκαν) και ο Γ. Παπαδόπουλος αφέθηκε να ονειρεύεται συνεργασία με τους Τούρκους στο Αιγαίο. Στη Κύπρο οι ανθενωτικές δυνάμεις που ειχαν σαν σύνθημα τους “ ΕΞΩ ΤΑ ΞΕΝΑ ΣΤΡΑΤΕΥΜΑΤΑ” και βεβαίως εννοούσαν πρωτιστως την Ελληνική Μεραρχία, ένοιωσαν ανακούφιση και ικανοποίηση.

Να επισημάνουμε οτι τον Νοέμβριο 1967 υπήρχαν στη Κύπρο:
α) 5 Ανώτερες Διοικήσεις με 18 Ταγματα Πεζικού συνολικής δύναμης 9.500 ανδρών υπαγόμενες στην Στρατιωτική Δύναμη Κύπρου (ΣΔΙΚ)
β) 3 Μοίρες καταδρομών με συνολική δύναμη 1.200 ανδρών περίπου.
γ) Διοίκηση Μάχης με 1 μηχανοκίνητο Τάγμα Πεζικού (32 τροχοφόρα τεθωρακισμένα), 1 Επιλαρχία Μέσων Αρμάτων (32 αρματα) και 1 Επιλαρχία Αναγνωρίσεως (40 τεθωρακισμένα)
γ) Διοίκηση Πυροβολικού (ΔΠΒ) με 3 Μοίρες Πεδινού Πυροβολικού των 25 λιβρών, 2 Μοίρες πεδινού Πυροβολικού των 100χλς, 1 Μοίρα Αντιαρματικού Πυροβολικοί των 6 λιβρών και 2 Μοίρες Ορειβατικού Πυροβολικού
δ) Μια Έλληνική Μεραρχία και η ΕΛΔΥΚ με συνολική δύναμη 10.000 ανδρών περίπου, με 2 Μοίρες καταδρομών, και 2 ιλες αρμάτων από τις οποίες η μιά ειχε 17 αρματα Μ47 και η άλλη 17 αρματα Μ24.

Συνολικά την περίοδο εκέινη οι Ελληνκές δυνάμεις στη Κύπρο αριθμούσαν 24.700 άνδρες. (15.000ε/κ, 1.200 ΕΛΔΥΚ, 8.500 Μεραρχία)

Η ΑΣΔΑΚ ειχε καταρτίσει το σχέδιο Άμυνας της Κύπρου με την ονομασία “ΚΑΛΥΨΩ” το οποίο προέβλεπε την απόκρουση της τουρκικής απόβασης και εξάλειψη των τ/κ θυλάκων πριν ή, ταυτόχρονα με την απόβαση.
Ταυτόχρονα, η αντιαεροπορική άμυνα της Κύπρου ήταν σχεδόν αδιαπέραστη, ενω η παράκτια άμυνα με πολυβολεία επεκτείνετο σε όλη τη παραλιακή ζώνη του νησιού..

Η Τουρκία κέρδισε χωρίς να ρίξη ουτε μια σφαίρα! !!!

Η Κύπρος απογυμνωμένη πλέον από τη προστασία της Μεραρχίας, θα παραμένει έρμαιο στις τουρκικές ορέξείς.
Η ηγεσία του τόπου θα δώσει μέγιστο βάρος στην ανάπτυξη του τουρισμού, χωρίς καμμιά φροντίδα για την αναδιοργάνωση της άμυνας του τόπου. (Ακόμη και τα υπάρχοντα παράκτια πολυβολεία θα καταστρέφονται για να κτιστούν τουριστικές εγκαταστάσεις.)
Ταυτόχρονα θα επιδιδίδεται σε διώξεις των όσων επιμένουν στην Ενωτική Γραμμή.
Η Τουρκία απλά θα περιμένει να της δοθή η αφορμή για να εισβάλη στο νησί.

28/12/1967
Ιδρύεται η προσωρινή Τουρκοκυπριακή Διοίκηση

8/12/1967 – 16/1/1968
Ολοκληρώνεται η αποχώρηση από τη Κύπρο της Ελληνικής Μεραρχίας, στα πλαίσια συμφωνίας που επέβαλε η Τουρκία και απεδέχθηκαν Αθήνα και Λευκωσία , μετα τα γεγονότα της Κοφίνου. Μαζί με τη μεραρχία απομακρύνεται και ο ΔΙΓΕΝΗΣ.

Τον Ιαννουάριο 1968 ο Διγενής καλεί στην Αθήνα τον γνωστό δικηγόρο Λεμεσού και αγωνιστή της ΕΟΚΑ Πανίκκο Σωτηρίου και του αναθέτει την εκπαίδευση μελών μυστικής οργάνωσης που ειχε σαν σκοπό την δράση κατά της Χούντας. Μετά την αποστρατεία και σύλληψη και τον εκτοπισμό του συνταγματάρχη Οπρόπουλου, συνεργάζεται με τους Ταγματάρχες Νικόλαο Λύτρα, Σπύρο Μουστακλή και Γεώργιο Καρούσο για την ανατροπή της Χούντας.

12/1/1968
Επίθεση ομάδας οπαδών Μακαρίου με επικεφαλής τον Παπάφονια που έφερε Ελληνική σημαία, κατα των γραφείων της εφημερίδας “ΠΑΤΡΙΣ”. Λιθοβολισμός από τον οποίο ετραυματίστηκε μια υπάλληλος.

23/2/1968
Προεκλογική συγκέντρωση του Τάκη Ευδόκα στη Λευκωσία, διαλυεται απο την αστυνομία. Τραμπουκισμοί απο μέλη της αστυνομίας. Εκοψαν τα μεγάφωνα, Γιαρουρτώθηκαν όλοι οι παριστάμενοι επί της εξέδρας. (Τάκης Ευδόκας, Θεμιστοκλής Δέρβης, Ρένος Κυριακίδης κ.α.) Την επιδρομή διεύθύνει ο Πολύκαρπος Γιωρκάτζης από τα γραφεία της Λέσχης Φιλίππων στη Πλατεία Σολωμού. Να σημειωθει ότι αποκλείστηκε παντελώς από το ΡΙΚ μετάδοση οιουδήποτε μηνύματος από τον υποψήφιο Τ. Ευδόκα.

25/2/1968
Προεδρικές Εκλογές. Υποψηφιοι οι Μακάριος και Τάκης Ευδόκας.
Επανεκλέγεται ο Μακάριος με ποσοστό 95,45% έναντι 3,71% του Τάκη Ευδόκα. Ενδεικτικό του κλίματος που κρατούσε, στο χωριό Φύτη της Πάφου, οι κάλπες έκλεισαν χωρίς ψηφοφορία, αφού ο υπεύθυνος της αστυνομίας ρώτησε τους παρισταμένους
“Υπάρχει κανένας πεζεβέγκης που θα ψηφίσει εναντιον του Μακαρίου;”
Αφού κανεις δεν απάντησε, συμπλήρωσε 68 ψηφοδέλτια όσα και ο αριθμός ψηφοφόρων και τα έριξε στη κάλπη.

5/2/1969
Αναγγελία ίδρυσης των κομματικών σχηματισμών ΕΝΙΑΙΟ, ΕΔΕΚ ΠΡΟΟΔΕΥΤΙΚΗ ΚΙΝΗΣΗ και ΠΡΟΟΔΕΥΤΙΚΟ ΚΟΜΜΑ, με οδηγίες του προέδρου Μακαρίου.

21/3/1969
Ιδρυση παρακρατικής Οργάνωσης ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΩΠΟ ως αντίβαρο της ισχύος του Πολύκαρπου Γιωρκάτζη. Χρηματοδοτείται και εξοπλίζεται από την αρχιεπισκοπή. (Πρώτη ενέργεια η απόπειρα κατα του αρχηγού της αστυνομίας Χαρ. Χασάπη στη Μόρφου) Αργότερα αφού εξέφυγαν από τον έλεγχο του , ο πρόεδρος Μακάριος τους αποκαλεί “συμμορία” (πηγή Δηλώσεις υπαρχηγού αστυνομίας Φανή Δημητρίου στην εφημερίδα Αλήθεια Ιούνιος 1997)

13/8/1969
Απόπειρα Στάθη Παναγούλη κατα του πρωθυπουργού Γ. Παπαδόπουλου .

14/8/1968
Επίθεση κατα Κώστα Σιακαλλή στη Λάρνακα, δικηγόρου- αρθρογράφου της αντιπολιτευομένης εφημερίδας “ΕΘΝΙΚΗ”
Επίθεση κατα Θεμιστοκλή Δέρβη, εκδότης της “ΕΘΝΙΚΗ” και ιατρού Κων. Τσέλλου, αρθρογράφου της ιδίας εφημερίδας.

4/9/1969
Ο Μακάριος επιστρέφοντας από ταξίδι στη Σουηδία, συναντά στην Αθήνα, τον πρωθυπουργό της Ελλάδος Γ. Παπαδόπουλο.

2/10/1969
Βόμβα ερίφθη στο προαύλιο του Αρχιεπισκοπικού Μεγάρου (τεκμήρια βρέθηκαν στο ΘΟΙ Ομορφίτας που ενοχοποιούν οπαδούς του Γιωρκάτζη)

1/11/1969
Μετα το πόρισμα Θεοφιλογιαννάκου, παραιτείται ο υπουργός Εσωτερικών Πολύκαρπος Γιωρκάτζης

10/12/1969.
Ανώνυμα Φυλλάδια ερίφθησαν στη Λευκωσία με κατηγορίες για οικονομικά εγκλήματα από τον περίγυρο Μακαρίου (ενοχοποιούν τον Γιωρκάτζη)

8/3/1970
Απόπειρα κατα Μακαρίου από τη στέγη της Σεβερείου Βιβλιοθήκης.
Κατάρριψη του ελικοπτέρου που θα τον μετέφερε στο Μαχαιρά.
Τραυματισμός του χειριστή του, Μιχ. Παπαδογιάννη.

13/3/1970
Ενταλμα Σύλληψης του Πολύκαρπου Γιωρκάτζη.
Απόπειρα διαφυγής στη Βυρητό. Έρευνα στο διαμέρισμα του, όπου ανευρέθησαν 2 περίστροφα ( αυτά που του δώρησε στην ονομαστική του γιορτή ο πρόεδρος Μακάριος) και αριθμός σφαιρών. Του επεβλήθη πρόστιμο 150 λιρών για τα όπλα και 10 λιρών για τις σφαίρες.
Αφέθη ελέυθερος υπό περιοριστικούς όρους.

15/3/1970
Δολοφονείται εντός του αυτοκινήτου του σε αγροτικό δρόμο παρά τη Μια Μηλιά ο Πολύκαρπος Γιωρκάτζης

29/3/1970
Ποινική Δίωξη κατα του Τάκη Ευδόκα για αρθρο του στην εφημερίδα “ΓΝΩΜΗ” με τίτλο “Ο Μακιαβέλη στο Μακάριο”
Τιμωρείται με δίμηνη φυλάκιση και οδηγείται στις Κεντρικές Φυλακές Λευκωσίας.
Σε μηνυμα του από τις φυλακές αναφέρει:

“Από τη φυλακή απευθύνω θερμό χαιρετισμό προς τα Δημοκρατκάς Δυνάμεις του λαού μας.
Αποστέλνω το μήνυμα ότι ο αγών μας συνεχίζεται.
Αι διώξεις, αι φυλακίσεις, αι κακουχίαι δεν μας πτούν. Δεν ανακόπτουν τη πορεά μας. Ο πόνος, μας ενδυναμώνει. Το μαρτύριο μας ενισχύει. Οταν αρχίζαμε τον αγώνα εγνωρίζαμε ότι χρειάζονται θυσίαι. Ότι η έννοια του ατόμου ταυτίζεται με την έννοια του αγωνιστικού συνόλου. Δια τούτο αι προσωπικαί περιπέτειαι ουδόλως πρέπει να ανακόψουν την προέλασιν προς την ΝΙΚΗΝ. Η νίκη είναι αναγκαία δια τον Λαόν. Εχετε πίστιν εις τον δίκαιον Εθνικόν αγώνα μας. Θα νικήσωμεν”

31/8/1971
Ο Διγενής , παραπλανεί τους φρουρούς του, καταφέρνει να διαφύγει από την Ελλάδα και στις 31 Αυγούστου 1971, μετα απο περιπετειώδες ταξίδι αποβιβάζεται σε παραλία κοντά στο κόλπο Πισσουρίου. Σκοπός του να αποτρέψει τις προθέσεις της Χούντας για ξεπούλημα της Κύπρου και να επαναφέρει το Κυπριακό στη πορεία Αυτοδιάθεσης – Ενωσης.

Δημιουργεί την ΕΟΚΑ Β που στελεχώνεται απο παλαιούς και νέους αγωνιστές. Θέτει τις βάσεις της Οργάνωσης και προχωρεί σε υποβολή προτάσεων για επάνοδο του Κυπριακού στους αρχικούς στόχους του αγώνα, στην Αυτοδιάθεση – Ένωση.

26/3/1972
Με παρέμβαση του Βασιλέως Κωνσταντίνου, διευθετείται συνάντηση Μακαρίου – Διγενή στη Λευκωσία.
Ο Διγενής προτείνει χείρα φιλίας στον Μακάριο και συνένωση των προσπαθειών τους για τη σωτηρία της Κύπρου, με πρωτο βήμα, την απο κοινού καταγγελία της Χούντας, που θα επέφερε την πτώση της. Κάνει σαφεις και ορισμένες προτάσεις.

Ανάληψη της προεδρίας της Δημοκρατιας από τον Πασχάλη Πασχαλίδη. Ο Μακάριος παραμένει Εθνάρχης και μαζί με τον Διγενή ασκούν τον έλεγχο σε μια προσπάθεια Ελληνοποίησης των πάντων εκ των κάτω προς τα άνω και επάνοδο του Κυπριακού στα πλαίσια Αυτοδιάθεσης – Ενωσης.
Στους όρους αυτούς συμφώνησε ο Μακάριος. Θα ακολουθούσε και άλλη συνάντηση τους, για εφαρμογή των όρων, αλλά ο Μακάριος θα υπαναχωρούσε, ειδοποιώντας τον Διγενή ότι άλλαξαν οι συνθήκες και πλέον δεν ισχύουν όσα συμφωνήθηκαν.
Στις 4/5/1972 ο Μακάριος απορρίπτει τις προτάσεις Διγενή με τον ισχυρισμό οτι παρυσιάστηκαν νέες εξελίξεις και δεδομένα.

Στην από 16/5/1972 απαντητική επιστολή του ο Διγενής αναφέρει:

“ Μου λέγετε ότι δεν σκοπέυετε επί του παρόντος να παραιτηθείτε του προεδρικού αξιώματος. Και όμως, κατα την συνάντησιν μας, όταν σας εισηγήθην την παραίτησιν σας, δεν απερρίψατε τούτο, αλλ” αντιθέτως ηρχίσατε να συζητείτε ποιον θα ήτο το καταλληλότερον πρόσωπον να υποδειχθή υφ ημών δια το αξίωμα του προέδρου.

Μακαριώτατε, ο,τι με παρεκίνησε να κατέλθω εκ νέου εις Κύπρον, διασπας πέριξ μου κλοιόν εις Αθήνας και διακινδυνευσας ένα επικίνδυνον θαλάσσιον πλουν, ητο η επιθυμία μου να προσφέρω και τας τελευταίας μου δυνάμεις εις τον αγωνα της Ενώσεως. Θα απετέλην τραγικην παρεξήγησιν να νομισθή ότι, εις ηλικίαν 74 ετών, κατήλθον εις Κύπρον δια να μοιρασθώ μεθ υμών την εξουσίαν και να απαρνηθώ τας αρχάς μου, δια τας οποίας επολέμησα και διακινδύνευσα εν Κύπρω. Υπο την αρχηγίαν μου ο Κυπριακός λαός εδοξάσθη επί τριετίαν, δια να απόλαυση το αγαθόν της ενώσεως. Τας θυσίας του λαού τούτου, ειμαι αποφασισμένος να αξιοποιήσω πάση θυσία….

Μακαριώτατε, εκ της επιστολής σας φαίνεται ότι δεν υπάρχει έδαφος δι ειλικρινή συνεννόησιν και συνεργασίαν. Πριν όμως διαχωρίσω πλήρως τας ευθύνας μου, και δια να αντιληφθή ολόκληρο ο ο Ελληνισμός τα ειλικρινείς μου προθέσεις και την αγάπην που αισθάνομαι δια τον δύσμοιρον αυτόν τόπον, σας προσφέρω μίαν υστάτην ευκαιρίαν, δια να αισθανθήτε τας ευθύνας σας έναντι τούτου και να αποδέιξετε δι έργων την επιθυμίαν σας να συνεργασθήτε μετ εμού δια την σωτηρίαν του….”

Η αποτυχία συνεννόησης των δύο αρχηγών, οδήγησε στη βία και στην αντιβία.
Η ΕΟΚΑ Β προβαίνει σε ενέργειες επίδειξης ισχύος. Ο Μακάριος απαντά με την έκνομη δραστηριότητα του Επικουρικού Σώματος και της Προεδρικής Φρουράς. (βλ. Εκθεση Γκάρετ, Έκθεση Διεθνούς Επιτροπής Νομικών)

Από τον Σεπτέμβριο 1973 ο Διγενής, ήδη σε ηλικία 76 ετών, αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα υγείας.
27/1/1974
Το πρωϊ της 27ης Ιανουαρίου ημέραν Κυριακη, ο Διγενής αφήνει την τελευταία του πνοή στο κρυσφύγετο του στη Λεμεσό. Περισσότερες από διακόσιες χιλιάδες λαού θα του απευθύνουν το ύστατο χαίρε.

Μετά τον θάνατο του Διγενή, η κατάσταση εκτραχύνεται.
Ο διάδοχος του στην αρχηγία της ΕΟΚΑ Β, συνταγματάρχης Γ. Καρούσος, διαφωνεί με τους υπόλοιπους παράγοντες και αποχωρεί. Η βια και η αντιβία οδηγούν στη καταστροφή, την οποία δεν βρέθηκε κανένας ικανός και υπεύθυνος πολιτικός ή στρατιωτικός ηγέτης να την αποτρέψει.

Το  επετειολόγιο της  περιόδου  από τη λήξη του  Αντιαποικιακού  Αγώνα της ΕΟΚΑ, μέχρι  το θάνατο του αρχηγού Διγενή, αναφέρεται στα  κυριότερα  γεγονότα και  σταθμούς της  ιστορικής  αυτής  περιόδου  και αποδίδει το κλίμα  που επικρατούσε. Γίνεται λεπτομερής  αναφορά  στα  σημαντικώτερα  γεγονότα  όπως  η  τ/κ  ανταρσία του Δεκέμβρη  1963, η  μάχη  της ΜανσούραςΚοκκίνων  τον  Αυγουστο  1964 ,  η επιχείρηση στη  Κοφίνου  τον Νοέμβριο  1967 με τη δραματική αποχώρηση της  Ελληνικής  Μεραρχίας  και αποξύλωση της  αμυντικής  ικανότητας  της  νήσου.

Γίνεται  αναφορά στις  δολοφονίες διαφωνούντων, στις διώξεις  των αντιπάλων του  καθεστώτος, στη  φίμωση  του  τύπου και στις  αντιδημοκρατικές  τακτικές  του  καθεστώτος, (γεγονότα  που  το καθεστώς και οι  διάδοχοι του φυλάττουν  ως  απόρρητα μυστικά. βλ. “ΠΟΛΙΤΙΚΑ ΕΓΚΛΗΜΑΤΑ” Φάνη Δημητρίου).

Τα  φαινόμενα  αυτά  προκάλεσαν τη  διχόνοια και τον εμφύλιο που οδήγησε στη  καταστροφή του  Ιουλίου  1974.

Κάθε  υγιώς  σκεπτόμενος  πολίτης,  ας  μελετήσει  τα  ιστορικά  δεδομένα  και  ας αναζητήσει  τα  αίτια της  καταστροφής, με  νηφαλιότητα ,  αντικειμενικότητα  και χωρίς  φανατισμό και προσωπολατρεία .

Καί κλείνω  το υστερόγραφο αυτό,  με  ένα  στίχο από τον Εθνικό μας  Υμνο:
Εαν μισούνται ανάμεσο  τους,  δεν τους πρέπει Λευτεριά “ Διον. Σολωμός.

Η κατάρτιση  των  επετειολογίων του  Αγώνα της  ΕΟΚΑ και της  περιόδου  από τη λήξη του Αγώνα μέχρι το θάνατο του Αρχηγού  ΔΙΓΕΝΗ , έγινε  με  επιμέλεια  του Πρόεδρου του Ιδρύματος  κ. Παναγιώτη  Γ.  Γιώρκα.